Âm Nhạc Trong Các Quán Cà Phê: Thực Trạng Tuân Thủ Bản Quyền Tại TP HCM

Âm nhạc đã trở thành phần không thể thiếu trong nhiều quán cà phê tại TP HCM, song thực trạng vi phạm bản quyền vẫn diễn ra phổ biến khi nhiều cửa hàng phát nhạc miễn phí mà không đóng tiền bản quyền, hoặc chỉ mua gói dùng cá nhân.

Tình Trạng Phát Nhạc Miễn Phí Tại Các Quán Cà Phê

Ghi nhận từ VnExpress tại một số chi nhánh của bốn chuỗi đồ uống nổi tiếng ở TP HCM cho thấy, việc phát nhạc tại các quán để phục vụ khách hàng đã trở thành thói quen thường nhật. Các bài hát được chọn chủ yếu nằm trong nhóm thịnh hành, đặc biệt là dành cho giới trẻ. Nhân viên của nhiều cửa hàng cho biết họ thường xuyên mở các playlist từ các ứng dụng nghe nhạc hoặc sử dụng kho nhạc của hệ thống.

"Quy trình này đã trở nên phổ biến trong ngành dịch vụ đồ uống," một đại diện của chuỗi đồ uống cho biết. Đối với họ, việc không quy định playlist cụ thể cho từng chi nhánh mà chỉ định hướng cho từng địa điểm, được cho là phù hợp với gu thưởng thức của khách hàng tại từng nơi.

Chủ một quán trà sữa tại phường Tân Hưng cũng cho biết, việc sử dụng playlist thịnh hành từ các nền tảng âm nhạc là một trong những công việc tự động để thu hút khách hàng. Chủ quán này đã ý thức được vấn đề bản quyền, và hiện đã chi khoảng 65.000 đồng mỗi tháng để mua gói âm nhạc hợp pháp. Theo chị, việc đóng phí này đảm bảo được sử dụng nhạc không giới hạn.

Giới Hạn Của Các Nền Tảng Âm Nhạc

Mặc dù nhiều quán đang sử dụng âm nhạc một cách hiệu quả trong kinh doanh, nhưng thực tế là các nền tảng âm nhạc trực tuyến như Spotify, Apple Music và YouTube Music đều quy định rõ ràng rằng dịch vụ của họ chỉ dành cho mục đích cá nhân và phi thương mại. Các tài khoản trả phí hàng tháng chỉ cho phép người dùng nghe nhạc cá nhân, không sử dụng cho mục đích thương mại như tại các quán cà phê, nhà hàng hay sự kiện có yếu tố kinh doanh.

Theo ông Đỗ Duy Thanh, Giám đốc Công ty Tư vấn FnB Director, âm nhạc không chỉ tạo bầu không khí mà còn là một phần quan trọng của trải nghiệm dịch vụ khách hàng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng mức độ tuân thủ bản quyền âm nhạc trong ngành dịch vụ ăn uống hiện chưa đồng đều.

Tầm Quan Trọng của Quyền Sở Hữu Trí Tuệ

Trong ngành dịch vụ ăn uống, nhiều quán nhỏ và quán cà phê gia đình vẫn chưa xem bản quyền âm nhạc là một vấn đề nghiêm túc. Theo ông Thanh, nguyên nhân chính nằm ở thói quen của thị trường khi âm nhạc trong quán cứ được coi là dễ dàng và gần như miễn phí. Nhiều chủ quán mở nhạc từ điện thoại hoặc máy tính mà không nghĩ rằng họ đang vi phạm bản quyền.

Luật sư Đào Tiến Phong, Giám đốc Công ty luật Investpush Legal, cũng chỉ ra rằng việc hiểu biết sai về quyền sử dụng nhạc là rất phổ biến. Khi người dùng mua gói âm nhạc, họ chỉ có quyền sử dụng cho mục đích cá nhân, chứ không phải cho không gian công cộng như quán cà phê. Việc phát nhạc tại quán cà phê được xem là "biểu diễn tác phẩm trước công chúng gián tiếp", đòi hỏi cần có sự cho phép và trả tiền bản quyền.

Khung Phí Bản Quyền âm Nhạc

Theo quy định của Nghị định 17/2023, mức tiền bản quyền phải trả cho các quán cà phê được tính theo diện tích. Các địa điểm có diện tích từ 15 m2 trở xuống, hệ số điều chỉnh là 0,35. Một số mức phí bản quyền hàng năm có thể tham khảo như sau:

Một số chủ quán cho rằng việc tuân thủ phí bản quyền có thể là gánh nặng tài chính. Một chủ tiệm trà sữa cho biết rằng với diện tích hơn 30 m2, nếu thực hiện đúng quy định, chị phải đóng gần 3 triệu đồng mỗi năm, trong khi lợi nhuận chỉ khoảng vài triệu.

Khảo sát từ iPOS cho thấy hơn 57% doanh nghiệp ngành F&B cho rằng áp lực từ các chính sách pháp lý là một trong những rào cản lớn ảnh hưởng đến lợi nhuận.

Nhìn Nhận Từ Các Chuyên Gia

Ông Đỗ Duy Thanh cho rằng việc tuân thủ bản quyền âm nhạc không nhất thiết phải là gánh nặng tài chính. Nếu quản lý đúng, nó có thể trở thành một phần trong cấu trúc giá vốn hoặc chi phí sản phẩm trải nghiệm. Âm nhạc nên được đưa vào ngân sách ngay từ đầu như một chi phí tuân thủ.

Chuyên gia này còn cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế hiện tại và áp lực chi phí, ngành dịch vụ ăn uống cần xem xét lại mô hình làm việc để đảm bảo rằng họ có thể hấp thụ các chi phí tuân thủ mà không làm giảm lợi nhuận.

Tóm lại

Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong trải nghiệm khách hàng tại các quán cà phê, tuy nhiên việc tuân thủ bản quyền âm nhạc vẫn còn nhiều bất cập. Các chủ quán cần nâng cao nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ để vừa đem lại sự thoải mái cho khách hàng, vừa tránh vi phạm pháp luật.