Chủ nhà phố cổ Hà Nội lo ngại xung đột lợi ích từ chính sách cho thuê vỉa hè

Chính sách cho thuê vỉa hè mới ở Hà Nội, nhằm phát triển kinh tế đô thị và kinh doanh đêm, đang gây ra không ít lo ngại cho các chủ nhà phố cổ. Cụ thể, nhiều người lo sợ rằng việc cho thuê vỉa hè để kinh doanh sẽ dẫn đến xung đột lợi ích và tình trạng hạ thấp mỹ quan đô thị.

Dự thảo Nghị quyết cho thuê vỉa hè

Sở Xây dựng Hà Nội đang thu thập ý kiến cho một dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Nhân dân (HĐND) về việc thí điểm quản lý và sử dụng vỉa hè, lòng đường nhằm phát triển kinh tế. Phường Hoàn Kiếm được chọn là một trong hai khu vực thí điểm giai đoạn đầu, với mức giá thuê dự kiến là 45.000 đồng/m2 mỗi tháng.

Chị Thương, chủ mặt tiền tại phố Hàng Bồ cho biết, việc cho thuê vỉa hè mở ra cơ hội kinh doanh hấp dẫn, chỉ với hơn 100.000 đồng đến 200.000 đồng/tháng cho không gian từ 2 đến 4 m2. Tuy nhiên, chị băn khoăn về vấn đề ai sẽ là người được thuê, và làm thế nào để phân chia không gian giữa các hàng quán cạnh tranh nhau. Chị đặt câu hỏi: "Nếu tôi muốn mở rộng chỗ ngồi cho quán của mình, nhưng người khác lại muốn kinh doanh ẩm thực ngay trước cửa, thì cơ quan chức năng sẽ giải quyết xung đột này ra sao?"

Lo ngại về sự nhập nhằng trong kinh doanh

Chính sách này thu hút được sự ủng hộ nhưng cũng không thiếu những nỗi lo từ các chủ nhà khác. Bà Xuân, người thuê cửa hàng bán đồ lưu niệm tại phố Hàng Gai, cũng bày tỏ sự đồng tình với việc thuê vỉa hè nhưng lo ngại về tiêu chí xác định người thuê và loại hàng hóa được phép kinh doanh.

Bà lo lắng rằng: "Nếu khách Tây vào mua đồ lưu niệm lại phải bước qua một gánh bún riêu, khách hàng sẽ cảm thấy không thích hợp. Hoạt động ẩm thực vỉa hè sẽ phát sinh các vấn đề như ô nhiễm, mất mỹ quan."

Cạnh tranh trong việc kinh doanh vỉa hè

Bên cạnh việc được thuê một phần vỉa hè, các hộ kinh doanh còn có thể kinh doanh trên lòng đường và có không gian để đỗ xe. Theo nhận định của chị Thương, thực tế này có thể dẫn đến những mâu thuẫn như "khách anh, khách tôi" giữa những người cho thuê và chủ cửa hàng. Chị nhấn mạnh rằng trên thị trường không có quy định cứng nhắc về việc dừng, đỗ xe và đây có thể là nguyên nhân gây ra xung đột.

Hiện tại, nhiều chủ nhà phố đã có sự chuẩn bị cho tình huống này. Họ có thể đăng ký thuê vỉa hè từ chính quyền với hy vọng nắm quyền kiểm soát việc thuê cũng như hoạt động kinh doanh xảy ra trước cửa nhà.

Giải pháp từ chuyên gia

PGS.TS Lưu Đức Hải, nguyên Cục trưởng Phát triển Đô thị thuộc Bộ Xây dựng, nhấn mạnh rằng việc ưu tiên cho những hộ dân sống tại chỗ cần được đặt lên hàng đầu. Ông đề xuất xác định rõ ràng tiêu chí cho những hộ được thuê, bảo đảm không có tình trạng đầu cơ không gian công cộng. "Cần có sự minh bạch trong quy trình cho thuê để tránh cơ chế 'xin - cho', qua đó tạo sự đồng thuận trong cộng đồng," ông Hải cho biết.

Bên cạnh đó, vị chuyên gia này cũng cho rằng, việc cho thuê vỉa hè chỉ được thực hiện khi có sự đồng thuận từ ít nhất 50% hộ gia đình có quyền sử dụng nhà. Trước lo ngại của chị Thương cho rằng tỷ lệ này khó đạt, ông Hải khẳng định rằng việc không có ai được thuê vỉa hè cũng có thể tạo ra sự công bằng cho tất cả.

Sự phản đối từ cộng đồng dân cư

Theo khảo sát từ VnExpress, có hơn 60% cư dân không ủng hộ việc cho thuê vỉa hè. PGS.TS Lưu Đức Hải giải thích rằng nỗi lo ngại của người dân có thể xuất phát từ thực trạng cung cách quản lý đô thị không hiệu quả, thường dẫn đến sự bát nháo sau mỗi lần ra quân lập lại trật tự.

"Người dân không chống lại một đô thị sống động, họ chỉ phản đối việc mất vệ sinh, sự nhếch nhác, và tình trạng vô trật tự," ông Hải nhận định.

Nhà chuyên gia này cũng đã đưa ra một số tiêu chí khá nghiêm ngặt cần được áp dụng trong việc cho thuê vỉa hè. Trong đó, việc giữ gìn không gian cho người đi bộ phải luôn được đặt lên hàng đầu, không được phép nhân nhượng. Các tiêu chí này bao gồm: vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, và mỹ quan đường phố, với yêu cầu người thuê phải dọn dẹp sạch sẽ ngay sau khi kết thúc thời gian hoạt động của mình.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý

PGS. TS Lưu Đức Hải còn khuyến nghị các cơ quan chức năng nên ứng dụng công nghệ vào việc quản lý cho thuê. Mỗi vị trí vỉa hè cần được cấp một mã QR công khai, giúp cho cả người dân và lực lượng chức năng dễ dàng tra cứu thông tin về chủ thuê mặt bằng, diện tích cùng ngành hàng kinh doanh.

Tóm lại, chính sách cho thuê vỉa hè ở Hà Nội đang thu hút sự chú ý của nhiều người, nhưng cũng bộc lộ nhiều lo ngại về xung đột lợi ích, vệ sinh và mỹ quan đô thị. Việc áp dụng các tiêu chí chặt chẽ và sử dụng công nghệ trong quản lý sẽ là những bước cần thiết để đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và gìn giữ trật tự đô thị.