Hà Nội: Tiểu thương và chuỗi quán ăn vật lộn sau siết trật tự đô thị

Hà Nội đang trải qua giai đoạn khó khăn với chính sách siết trật tự đô thị, tạo ra những biến động lớn trong hoạt động kinh doanh của tiểu thương và chuỗi quán ăn lớn. Để sống sót, người bán hàng nhỏ lẻ và các doanh nghiệp lớn buộc phải thay đổi chiến lược huy động tài chính và khách hàng.

Tiểu thương vật lộn sinh nhai

Ông Đức, một tiểu thương bán đồ nướng gần bến xe Mỹ Đình, gần đây đã phải “chạy” theo các đoàn kiểm tra liên tục. Ông cho biết: “Có ngày, tôi phải chạy tới hai lần.” Do tình hình kiểm tra nghiêm ngặt, doanh thu của ông trong những ngày cuối tuần gần đây gần như bằng không. Để tìm kiếm khách hàng, nhiều tiểu thương khác cũng phải co cụm vào ngõ, hẻm nhỏ. Chị Hoa, bán xôi và bánh mỳ tại phường Cầu Giấy, thấy rằng hàng quán trong hẻm của mình ngày một đông đúc từ khi các tiểu thương khác cũng chuyển từ vỉa hè vào các khu vực chật hẹp hơn.

Nhiều người đã phải nỗ lực tận dụng từng cm không gian trước cửa nhà để có thể kinh doanh, như một cuộc “xâm lấn ngầm”. Sự co kéo không gian này đã trở thành một biện pháp ứng phó cho hầu hết các tiểu thương.

Ảnh hưởng đến chuỗi F&B

Sự siết chặt trật tự đô thị không chỉ tác động đến tiểu thương nhỏ mà còn làm khó khăn cho các chuỗi hàng quán lớn. Chẳng hạn, chuỗi Thế giới Dừa đã ghi nhận doanh thu giảm 30% khi lượng khách hàng chủ yếu, thường là các gia đình vào lúc chiều tối, đã sụt giảm tới hai phần ba. Ông Nguyễn Tú, Chủ tịch chuỗi này, cho biết họ đã thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới nhưng không thành công. “Chúng tôi thất bại, đóng hai cơ sở sau một tháng,” ông nói.

Tương tự, tại chuỗi Matcha Vibe, những tháng gần đây cũng thấy sự sụt giảm doanh thu lên tới 40% tại một số cửa hàng. Trước đây, nhiều điểm bán có sức chứa ngoài vỉa hè gấp 3-4 lần trong nhà, nhưng giờ đây mọi thứ đã thay đổi. Họ phải thu gọn lại không gian và giảm số lượng ghế phục vụ.

Thay đổi mô hình kinh doanh

Giới tiểu thương và chuỗi hàng quán đang tìm kiếm các cách để thích nghi với tình hình mới. Tại phố Chùa Láng, chị Tâm đã phải dẹp bớt ghế nhựa và chỉ giữ lại vài chiếc ghế nhỏ trên bậc thềm. Chị cho biết: “Khách đến ăn thì chịu khó đứng gọn vào trong, hoặc chỉ còn cách mang đi.” Ông Đức cũng đang tìm kiếm mặt bằng rẻ hơn để giảm bớt áp lực chi phí, thậm chí tìm cách chia sẻ không gian kinh doanh với người khác trong khung giờ khác nhau.

Bà Trần Hồng Trang, chủ chuỗi 70 cửa hàng Matcha Vibe và Kom Phê Cha, cho rằng tư duy đòi hỏi không gian vỉa hè đã cần thay đổi. Cuối năm ngoái, họ đã thiết kế lại các cửa hàng của mình lùi vào 3-4 mét, nhắm đến việc tạo ra không gian mở thay vì phụ thuộc quá nhiều vào vỉa hè.

Những ý kiến khác nhau về quản lý vỉa hè

Chuyên gia quy hoạch đô thị PGS. TS Lưu Đức Hải cho rằng cần nhìn nhận vỉa hè như một không gian đa năng trong đô thị với nhiều chức năng, từ giao thông đến sinh kế và văn hóa. Ông nhấn mạnh rằng, nếu chỉ tập trung vào việc “dẹp” làm sạch vỉa hè mà bỏ qua yếu tố sinh kế và văn hóa, chúng ta sẽ làm mất đi sự sống động của đô thị.

TS Huỳnh Thế Du, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, cũng đồng tình rằng siết quản lý là cần thiết, nhưng không nên “xóa sạch” hoạt động kinh tế vỉa hè vì đây chính là phần cấu thành kết nối xã hội và bản sắc đô thị Việt Nam. Ông nhấn mạnh tới việc chuyển từ tư duy “cấm” sang “quản trị”, tức là tìm kiếm cách thức quản lý không gian vỉa hè một cách có hiệu quả.

Các quốc gia nước ngoài làm gì?

Dù Hà Nội chưa áp dụng chính sách cho thuê vỉa hè, ở nhiều quốc gia như Thái Lan, Singapore, và Đài Loan, kinh tế vỉa hè được xem như một phần của đời sống đô thị, và được quản lý bằng quy hoạch và cấp phép. Tại Pháp, vỉa hè là tài sản chiến lược, và các chủ nhà hàng có thể thuê không gian vỉa hè để mở rộng hoạt động kinh doanh. Giá thuê vỉa hè ở Lyon là 90 euro một năm và Grenoble 35 euro, với yêu cầu giữ lối đi rộng 1,8 mét cho người đi bộ.

Ông Nguyễn Tú từ Thế giới Dừa cho rằng việc cho thuê vỉa hè rộng từ 4 mét trở lên sẽ là một tiêu chuẩn hợp lý giúp cân bằng giữa hoạt động kinh doanh và trật tự đô thị. Ông cho biết: “Người có lối đi, xe có chỗ để, hàng quán có không gian buôn bán.”

Tóm lại, sự siết trật tự đô thị tại Hà Nội đã tác động sâu sắc đến hoạt động kinh doanh của tiểu thương và chuỗi hàng quán lớn. Điều này đòi hỏi họ phải nhanh chóng thích ứng với tình hình mới và tìm ra giải pháp để duy trì hoạt động.