Nhật Bản Tiên Phong Chuyển đổi Dầu Thừa Thành Nhiên Liệu Hàng Không Bền Vững

Nhật Bản đang triển khai một sáng kiến đầy tham vọng nhằm biến dầu ăn thừa từ các hộ gia đình thành nhiên liệu hàng không bền vững (SAF). Dự kiến, chương trình này sẽ cung cấp khoảng 10% nhu cầu nhiên liệu hàng không của đất nước vào năm 2030, tương đương 1,7 tỷ lít nhiên liệu, trong nỗ lực giảm lượng phát thải khí carbon từ ngành hàng không.

Chương trình "Từ Dầu Chiên Đến Bầu Trời"

Sáng kiến "Từ dầu chiên đến bầu trời" (Fry to Fly) đã thu hút sự tham gia của khoảng 300 siêu thị trên toàn quốc, nơi người dân có thể mang dầu thừa đến để tái chế. Trong số đó, bà Maki Watanabe, một cư dân ở Tokyo, thường đổ dầu thừa sau khi nấu ăn vào một chai nhựa, chờ đợi để trao cho siêu thị. Bà chia sẻ: "Tôi thấy điều này thật ý nghĩa. Đó là cách tôi góp phần giảm thiểu ô nhiễm."

Ngành hàng không đã đối mặt với những thách thức lớn về việc giảm lượng phát thải carbon trong bối cảnh những bất ổn toàn cầu, đặc biệt là từ các xung đột tại Trung Đông. SAF, được sản xuất từ dầu ăn thừa, được coi là một giải pháp khả thi trong việc đảm bảo tính bền vững cho ngành hàng không.

Thực trạng thu gom dầu thừa

Theo ước tính, Tokyo chỉ thu gom được 160.000 lít dầu ăn thừa trong năm 2024. Mặc dù con số này đủ để cung cấp nhiên liệu cho một chiếc Boeing 787 Dreamliner bay trong 17 giờ, đáng lưu ý là hiện tại lượng dầu thừa thu gom vẫn thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Để phát huy tiềm năng từ 7,8 triệu hộ gia đình tại Tokyo, chính quyền đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm nâng cao ý thức của công dân. Một trong số đó bao gồm việc phát 13.000 chiếc phễu nhựa gắn mã QR, hướng dẫn người dân cách thức thu gom đúng cách.

Đồng thời, nhiều công ty cũng tham gia vào chương trình thu gom dầu ăn thừa từ bếp ăn của nhân viên. Fujifilm là một trong những hãng đầu tiên tham gia sáng kiến này năm nay, bên cạnh các ông lớn bán lẻ như Aeon, Ito-Yokado và 7-Eleven, họ cũng đã bố trí nhiều thùng chứa để nhận dầu thải từ người tiêu dùng.

Nhu cầu và thách thức trong sản xuất SAF

Dù nỗ lực thu gom dầu thừa đang được đẩy mạnh, vẫn có rất nhiều thách thức đối với việc đáp ứng nhu cầu của ngành hàng không. Theo UCO Japan, một liên minh tái chế dầu thừa, ngay cả khi tỷ lệ thu gom đạt tối đa, tổng khối lượng dầu thừa tập hợp được cũng chỉ rơi vào khoảng 550 triệu lít. Khoản này chỉ đủ cung ứng cho một phần tư lượng SAF mà Nhật Bản đặt ra đến năm 2030.

Eneos, tập đoàn lọc dầu hàng đầu Nhật Bản, khẳng định rằng khả năng thu gom dầu thừa là yếu tố quyết định cho việc hợp tác với Mitsubishi Corp để sản xuất 400 triệu lít SAF vào năm tài chính 2028. "Việc sản xuất SAF đòi hỏi quá trình phức tạp và tốn kém, chính vì thế, nếu nguồn nguyên liệu không đảm bảo, rủi ro cho doanh nghiệp sẽ rất cao," đại diện Eneos cho biết.

Ngoài Eneos, tập đoàn JGC cũng đã khởi động dự án thiết lập nhà máy SAF quy mô thương mại đầu tiên của Nhật Bản cùng với Cosmo Energy và REVO International với công suất 30 triệu lít/năm. Theo họ, để mở rộng sản xuất SAF, nhà đầu tư cần có những dự báo rõ ràng về nhu cầu.

Những nỗi lo từ ngành hàng không

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc phát triển SAF từ dầu ăn thừa, cả All Nippon Airways (ANA) và Japan Airlines, hai hãng hàng không lớn nhất Nhật Bản, đã cảnh báo rằng họ đang "đối mặt với thực tế khắc nghiệt hơn nhiều so với dự kiến". Thách thức lớn nhất là việc sản xuất SAF sẽ trực tiếp ảnh hưởng tới chi phí cho cả các nhà máy lọc dầu và hãng hàng không. Nếu không đạt được mục tiêu sản xuất SAF vào năm 2030, các nhà máy lọc dầu có thể sẽ phải nhập khẩu SAF với giá nguyên liệu thô cao, đồng thời rủi ro bất khả kháng khiến hãng bay phải chịu phạt về tiêu chuẩn bền vững trong hoạt động bay.

Motoomi Suzuki, nhà kinh tế cấp cao tại Viện Nghiên cứu Norinchukin, đã lưu ý rằng trong tương lai gần, SAF từ dầu ăn thừa sẽ là giải pháp khả thi duy nhất trước khi nhiên liệu hàng không sinh học từ ethanol được đưa vào sử dụng thương mại.

Tóm lại

Nhật Bản đang nỗ lực tận dụng nguồn dầu thừa từ các hộ gia đình để sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững, với mục tiêu tăng cường tính bền vững cho ngành hàng không và giảm lượng phát thải carbon. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn tồn tại trong việc thu gom và sản xuất SAF, đặc biệt khi nhu cầu ngày càng cao và nguồn cung vẫn chưa đủ đáp ứng.