Xe điện Trung Quốc bùng nổ tại Đông Nam Á và châu Phi, nhưng hạ tầng trạm sạc gặp khó khăn

Giá xăng dầu tăng cao do xung đột Trung Đông đã thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng xe điện, làm tăng mạnh kim ngạch xuất khẩu xe điện của Trung Quốc. Tuy nhiên, sự phát triển của hạ tầng trạm sạc ở nhiều quốc gia không theo kịp, khiến người dùng gặp nhiều khó khăn trong việc sử dụng xe điện.

Kim ngạch xuất khẩu xe điện Trung Quốc tăng mạnh

Theo tổ chức nghiên cứu Ember, kim ngạch xuất khẩu xe điện Trung Quốc đã đạt kỷ lục 9,4 tỷ USD vào tháng 4 năm nay. Riêng trong tháng 5, Trung Quốc đã xuất khẩu 435.000 xe điện và xe hybrid ra nước ngoài, gấp đôi con số so với cùng kỳ năm ngoái. Các thị trường đang phát triển mạnh mẽ bao gồm Australia, Brazil, Đông Nam Á và Đông Phi.

Tại Đông Nam Á, xe điện Trung Quốc đã bắt đầu ồ ạt vào Thái Lan, Lào và Philippines. Đặc biệt, Lào đã ban hành quy định cấm nhập khẩu xe chạy bằng xăng dầu trong phần còn lại của năm 2026 nhằm giảm chi phí nhiên liệu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang xe điện.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong năm nay, cứ bốn ô tô mới bán ra trên toàn cầu thì có một chiếc là xe điện. Dự đoán đến năm 2026, doanh số xe điện trên toàn cầu có thể đạt tới 23 triệu chiếc, tương ứng với gần 30% tổng lượng xe bán ra. Hiện tại, các hãng xe Trung Quốc đang cung cấp khoảng 60% số xe điện bán ra toàn cầu và hiện đang tích cực mở rộng ra thị trường nước ngoài.

Thách thức về hạ tầng sạc tại Đông Nam Á

Dù nhu cầu xe điện tăng mạnh, nhưng cơ sở hạ tầng trạm sạc tại nhiều quốc gia vẫn chưa được phát triển đồng bộ. Tại Thái Lan, hiện có hơn 424.000 xe điện và hybrid lưu thông nhưng chỉ có khoảng 4.600 trạm sạc công cộng, tức là mỗi trạm chỉ phục vụ cho khoảng 92 xe.

Yutthana Samranwong, một lái xe Grab 54 tuổi ở tỉnh Phitsanulok, cho biết việc đặt chỗ sạc cho chiếc xe điện MG4 của ông thường gặp nhiều khó khăn và là một "canh bạc". Trong khi đó, một lái xe khác, Hay Chitsanupong Nuamnorm, người cũng sở hữu xe MG4, cho biết anh vẫn giữ lại chiếc Mazda chạy xăng để sử dụng vào cuối tuần do hạn chế về trạm sạc.

Tình hình tại châu Phi

Ở Ethiopia, chính phủ đã cấm nhập khẩu xe động cơ đốt trong nhưng hiện chỉ có khoảng 500 trạm sạc, phần lớn tập trung tại thủ đô Addis Ababa. Abdurahman Ali, một tài xế taxi, cho biết "số lượng trạm sạc hiện tại không đủ". Giới chức Ethiopia đã thừa nhận rằng cần phải xây dựng thêm hơn 1.170 trạm để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Chris Liu, chuyên gia của hãng nghiên cứu Omdia, cho rằng vấn đề về hạ tầng trạm sạc, độ ổn định của nguồn điện và mục đích sử dụng là những yếu tố quyết định quá trình chuyển đổi sang xe điện tại các thị trường đang phát triển. Ông Paul Gong, Trưởng bộ phận nghiên cứu ngành công nghiệp ôtô Trung Quốc của ngân hàng UBS, đã nhấn mạnh rằng việc thiếu trạm sạc phù hợp với quy mô đội xe là "vấn đề con gà và quả trứng".

Giải pháp từ phía chính phủ

Tại Malaysia, số lượng trạm sạc nhanh đã tăng hơn 70% vào năm 2025 nhờ vào các ưu đãi từ chính phủ, bao gồm giảm thuế cho những nhà đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng này. Trong khi ở Indonesia, công ty điện lực nhà nước PLN đã lắp đặt hơn 4.500 trạm sạc.

Tại châu Phi, nhiều quốc gia đang giao các công ty điện lực nhà nước phát triển mạng lưới trạm sạc. Ông Ndia Magadagela, CEO của công ty cho thuê xe điện thương mại Everlectric ở Nam Phi, cho biết "điện hóa giao thông sẽ trở thành nguồn cầu điện năng đáng kể trong tương lai".

Hiện tại, toàn bộ châu Phi chỉ có khoảng 2.000 trạm sạc công cộng, với Nam Phi chiếm phần lớn. Tại Ethiopia, chính phủ đang xây dựng thêm 40 trạm, trong khi Kenya cũng lên kế hoạch xây dựng 44 trạm trong năm tới.

Những khó khăn trong phát triển hạ tầng

Mặc dù đã có những nỗ lực từ chính phủ và các công ty điện lực, nhưng việc phát triển hạ tầng trạm sạc tại các nước đang phát triển không phải là điều dễ dàng. Chris Liu cho biết thách thức lớn nhất là khả năng kết nối lưới điện và công tác bảo trì. Do đó, các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc như BYD đã bắt đầu mở rộng mạng lưới trạm sạc siêu nhanh tại châu Âu nhưng có vẻ họ còn ngần ngại trong việc đầu tư vào hạ tầng sạc ở nước ngoài.

Chính vì vậy, các doanh nghiệp điện lực nhà nước cần phải tham gia tích cực hơn vào quá trình này, vì họ có mối liên hệ chặt chẽ với quy hoạch lưới điện quốc gia và năng lực cung cấp điện. Như Paul Gong đã khẳng định, "để hỗ trợ một đội xe điện lớn hơn, trước tiên cần phải có cơ sở hạ tầng trạm sạc tương xứng".

Tóm lại

Xe điện Trung Quốc đang gia tăng sự hiện diện mạnh mẽ tại Đông Nam Á và châu Phi, mặc dù thách thức về hạ tầng trạm sạc vẫn là một vấn đề lớn cản trở quá trình chuyển đổi. Việc chính phủ và các công ty điện lực chủ động phát triển cơ sở hạ tầng sẽ quyết định thành công của ngành công nghiệp xe điện trong tương lai. `